سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
19
تاريخ ايران ( فارسى )
احكام منسوخه و متروك را برعليه آنها تجديد و بموقع اجرا گذاشت . آنها مخصوصا مكلف بودند كه در چهارچوب درب خانهشان صورت شيطانرا نقش كنند و نيز ماليات خاصى بر آنها تحميل نمود و لباس زردى كه لباس ذلت و خوارى بود معين شد بپوشند و از حق استخدام در دوائر دولتى به كلى محروم گرديدند و اين مسلم است كه فرزندانشان از تحصيل زبان عربى ممنوع بودند . قصر سامره و درخت سرو كشمير اين خليفه خودش هرزه و منتها درجه عياش و شهوتران بود . در نزديكى سامره كاخ جديدى بنا كرد و مبالغ هنگفت بىحسابى براى آن مصرف نمود . ما در فصل نهم محل ملاقات زردشت را با گشتاسب شهريار ايران مذكور داشتيم . نقل ميكنند كه پيغمبر ايران براى يادبود اين ملاقات شاخهء سروى را در آنمحل غرس كرد و آن بتدريج قد كشيده و زياده از حد بزرگ شد . زردشتيان آن را مقدس شمرده و فوق العاده احترام مينمودند . اين خليفه آندرخت را كه در آنوقت معتقد بودند هزار و چهارصد و پنجاه سال عمر دارد حكم داد بيندازند و با وجودى كه مبالغ هنگفت زيادى براى جلوگيرى از اينعمل و نجات درخت تقديم شد معهذا آن را انداخته و قطعهقطعه نموده و قطعات آن را ببغداد حمل كردند ولى در اين حكايت مسطور - است كه درست در همانروز كه اين الوار و چوبها را وارد قصر مزبور كردند متوكل بدست پسرش كشته شد . نكتهء جالبتوجهى كه در حكايت مزبور ملاحظه مىشود اينست كه ديانت زردشتيان در آن نواحى معروف بقهستان نفوذ خود را تا آن عصر حفظ كرده بوده است ، آن محل را از دست نداده و تا به امروز در آن نقطه كه بعدها معروف به قهستان گرديد باقى مىباشند . سلسلهء طاهريان 205 - 259 هجرى ( 820 - 872 ) ما راجع به طاهر سردار معروف مامون كه در خراسان حكمرانى نموده است شرحى در سابق مذكور داشتيم . اما فرزندانش بجاى مرو كه در مدت پنجاه سال مركز حكمرانى نيمه مستقل بود نيشابور را مركز و كرسىنشين قرار دادند . امراى اين سلسله از خود داراى افكار و خيالات بلند نبودند و نتوانستند در مقابل حوادث و پيشآمدهاى سخت پايدارى كنند و لهذا در موقع حملهء صفاريان در 259 هجرى ( 872 ) بعد از مقاومت كمى سقوط كرده و منقرض شدند .